Cake by VPBank và canh bạc dài hạn với mô hình AI Bank “Make in Vietnam”

Nếu giai đoạn 2021–2023 được xem là thời kỳ “bùng nổ” của ngân hàng số với cuộc đua mở rộng người dùng, thì từ 2024 trở đi, thị trường bắt đầu chứng kiến một sự dịch chuyển rõ rệt. Tăng trưởng nhanh không còn là yếu tố quyết định, thay vào đó là năng lực vận hành, khả năng kiểm soát rủi ro và hiệu quả kinh doanh ở quy mô lớn. Trong bối cảnh ấy, Cake by VPBank nổi lên như một trường hợp đặc biệt.

Sau 5 năm hoạt động, ngân hàng số này đã phục vụ 6,2 triệu khách hàng, xử lý tổng giá trị giao dịch lên tới 320.000 tỷ đồng và nằm trong Top 100 ngân hàng số hàng đầu thế giới năm 2025 do The Asian Banker Global bình chọn. Tuy nhiên, điều khiến Cake được giới tài chính – công nghệ quan tâm không chỉ nằm ở những con số, mà ở cách ngân hàng này lựa chọn đi “chậm hơn” ở nền móng để có thể đi “xa hơn” về dài hạn.

Ngay từ khi thành lập, Cake đã xác định xây dựng một ngân hàng thuần số đúng nghĩa, thay vì số hóa các quy trình ngân hàng truyền thống. Khác với nhiều mô hình tận dụng nền tảng sẵn có hoặc thuê ngoài hạ tầng công nghệ, Cake lựa chọn tự phát triển toàn bộ hệ thống core banking và core thẻ, vận hành theo triết lý AI First. Đây được xem là quyết định tốn kém và nhiều rủi ro trong ngắn hạn, nhưng lại tạo ra lợi thế lớn về lâu dài.

Việc làm chủ hạ tầng giúp Cake có tốc độ phát triển sản phẩm nhanh, khả năng tùy biến cao và đặc biệt là kiểm soát chặt chẽ trải nghiệm cũng như an toàn hệ thống. Trong bối cảnh ngân hàng số không có quầy giao dịch vật lý, niềm tin của khách hàng phần lớn được xây dựng dựa trên độ ổn định, bảo mật và khả năng xử lý chính xác của nền tảng công nghệ phía sau.

Song song với hạ tầng, Cake đầu tư mạnh cho AI như một “nhân sự lõi” trong vận hành. Hơn 100 mô hình AI đã được triển khai xuyên suốt hành trình khách hàng, từ eKYC, chăm sóc khách hàng, phê duyệt tín dụng cho đến giám sát gian lận và thu hồi nợ. Với hơn 700 “nhân viên AI” hoạt động 24/7, nhiều quy trình trước đây vốn phụ thuộc lớn vào con người nay được tự động hóa, giúp giảm chi phí và tăng độ chính xác.

Đáng chú ý, đội ngũ kỹ sư của Cake còn tự phát triển mô hình ngôn ngữ lớn (LLM) tiếng Việt chuyên biệt cho lĩnh vực tài chính – ngân hàng. Khác với các mô hình AI phổ thông, LLM của Cake được huấn luyện dựa trên dữ liệu hành vi giao dịch, ngôn ngữ tài chính và quy trình nghiệp vụ tại Việt Nam. Cách tiếp cận này giúp AI không chỉ “hiểu tiếng Việt”, mà còn hiểu đúng ngữ cảnh tài chính, đảm bảo an toàn, tuân thủ và khả năng mở rộng khi quy mô tăng nhanh.

Hiệu quả của chiến lược AI-first được phản ánh rõ nét qua các chỉ số kinh doanh. Trong 9 tháng đầu năm 2025, tổng thu nhập hoạt động của Cake tăng 225%, trong khi chi phí chỉ tăng 83%. Lợi nhuận quý III tăng gấp 4 lần so với cùng kỳ, đưa Cake trở thành ngân hàng thuần số đầu tiên tại Việt Nam ghi nhận lợi nhuận EBITDA chỉ sau khoảng 3,5 năm hoạt động – nhanh hơn nhiều so với mức trung bình 8 năm của các ngân hàng số trên thế giới.

Không dừng lại ở hiệu quả nội bộ, AI còn được Cake đưa trực tiếp vào trải nghiệm người dùng. Năm 2025, ngân hàng này ra mắt tính năng chuyển tiền nhanh bằng AI, cho phép nhận diện thông tin từ cả văn bản lẫn hình ảnh như hóa đơn, ảnh chụp màn hình. Cùng với đó là việc tiên phong tích hợp đầy đủ các phương thức thanh toán không chạm phổ biến toàn cầu như Apple Pay, Google Pay, Garmin Pay và Click to Pay, đáp ứng xu hướng “không tiền mặt – không thẻ vật lý” của người dùng trẻ.

Ở góc độ sản phẩm, sự ra mắt của thẻ Tự Do 2in1 – tích hợp cả ghi nợ và tín dụng trên cùng một thẻ – cho thấy hướng tiếp cận mới của Cake trong việc tái thiết trải nghiệm tài chính. Thay vì buộc người dùng ghi nhớ nhiều công cụ thanh toán khác nhau, mô hình “một thẻ – nhiều lựa chọn” giúp đơn giản hóa hành vi chi tiêu, đồng thời tăng khả năng kiểm soát dòng tiền theo thời gian thực.

Theo ông Nguyễn Hữu Quang, CEO Cake by VPBank, thị trường ngân hàng số đang bước vào giai đoạn thanh lọc mạnh mẽ. Những mô hình tăng trưởng dựa trên “đốt tiền” sẽ sớm bộc lộ giới hạn, nhường chỗ cho các ngân hàng có nền tảng công nghệ vững, quản trị rủi ro dựa trên dữ liệu và khả năng vận hành hiệu quả ở quy mô lớn. Chính vì vậy, năm 2025 được Cake xác định là giai đoạn củng cố nền móng, chuẩn hóa hệ thống và chuẩn bị cho chu kỳ tăng tốc từ 2026–2027.

Với hướng đi này, Cake đặt mục tiêu trong 3–5 năm tới sẽ trở thành một trong những AI Bank hoạt động hiệu quả hàng đầu Đông Nam Á. Trong “cuộc chơi” tài chính – công nghệ ngày càng khốc liệt, lợi thế cạnh tranh bền vững không còn nằm ở việc ai đi nhanh hơn trong ngắn hạn, mà ở việc ai xây được hệ thống đủ mạnh, đủ kỷ luật và đủ thông minh để đi đường dài. Và đó chính là canh bạc mà Cake đang theo đuổi.

Mai Anh